---

Museum Sonnenborgh, Utrecht.

Deze maal wordt verslag gedaan vanuit museum Sonnenborgh te Utrecht, waar een bijeenkomst wordt bijgewoond van de Werkgroep ZON van de Koninklijke Nederlandse Vereneniging voor Weer- en Sterrenkunde. Het bastion Sonnenborgh dateert van 1551 en is opgetrokken in Renaissance stijl in opdracht van Keizer Karel V. Het derde scheikunde laboratorium ter wereld was er gevestigd van 1695 tot 1723 en het KNMI (Buys Ballot) versleet er zijn eerste jaren van 1854 tot 1897. Vanaf 1853 fungeerde Sonnenborgh als sterrenwacht en huisvestte drie telescopen: Het begon met een meridiaankijker waarmee de (plaatselijke) tijdmeting werd verricht. In 1863 werd de Merz-telescoop aangeschaft waarmee veranderlijke sterren werden bestudeerd en vanaf 1919 konden nauwkeurige metingen worden gedaan aan de zon met de grote zonnetelescoop annex spectrograaf. Het museum (op zaterdag en maandag gesloten) is zeker een bezoekje waard. De oude kijkers en de bibliotheek zijn nog aanwezig en er is een mooie expositie ingericht. (Zie verder: www.sonnenborgh.nl). Het adres is: Zonnenburg 2, 3512 NL Utrecht.

Bij de werkgroep ZON bespreken de waarnemers het gedrag van de zon en kunnen de aanwezigen genieten van een presentatie plus demonstratie door Robert Wielinga over het Utrechtse onderzoek van de zon in het verleden. Grote namen als Julius, Minnaert en Houtgast passeren de revue. Geprobeerd wordt om deze boeiende spreker in het komende seizoen ook naar Appingedam te halen.
Het begin van de astronomische zomer valt dit jaar op 21 juni om 20.06 uur. Op dat moment staat de zon loodrecht boven de noorder keerkring (Kreeftskeerkring) en bereikt zij in onze streken rond het middaguur de hoogste stand aan de hemel. De daglengte is dan maximaal (ongeveer 16,5 uur). De oorzaak van de seizoenen ligt in het feit dat de rotatieas van de aarde niet loodrecht staat op het baanvlak. Na 21 juni worden de dagen weer korter en gaan we op weg naar de winter.

Venus bedekt door de maan.

De planeet Venus is ’s avonds nog steeds opvallend aanwezig in het zuidwesten. In de telescoop ziet zij er nu uit als een half maantje. Dit als gevolg van de onderlinge posities van deze planeet, de zon en de aarde. Venus komt langzaam dichterbij en de sikkelvorm wordt geleidelijk smaller. Op maandagmiddag 18 juni zal Venus door de maan worden bedekt. Venus, maan en aarde staan dan precies op één lijn. De maan schuift om 16.08 uur precies voor Venus die dan door de donkere rand van de maan wordt bedekt. Om 17.29 uur verschijnt de planeet weer aan de verlichte maanrand. Ondanks dat het verschijnsel overdag plaatsvindt, is het misschien met het blote oog te zien. Met een gewone verrekijker zeker, tenminste als er geen wolken in de weg zitten. Kijk op redelijke afstand links van de zon.

Tenslotte wordt nog een keer gewezen op de Lichtende Nachtwolken die onder gunstige weersomstandigheden rond middernacht mogelijk te zien zullen zijn. Kijk laag boven de horizon in het noorden. Deze wolken bevinden zich op zeer grote hoogte en worden nog juist door de zon belicht.