De zon is al weken erg rustig geweest. De laatste zonnevlek van betekenis kon op 4 september nog worden waargenomen. Wel traden er zo nu en dan coronale gaten op van waaruit een versnelde zonnewind kon ontsnappen die voor enige magnetische storingen zorgde en het poollicht enigszins op hogere breedtes activeerde. Over dit “vlakke” ruimteweer hoeven in dit stadium geen woorden worden vuil gemaakt. Het wachten is op de nieuwe cyclus.

Een voor de geschiedenis van de (Nederlandse) wetenschap belangrijke gebeurtenis vond de afgelopen week plaats. De oudste grote radiotelescoop ter wereld bij Dwingeloo werd tot nationaal monument verklaard. Een terechte beslissing, omdat daarmee de echte radiosterrenkunde in de wereld is begonnen. Daaraan voorafgaand had Van de Hulst in Leiden in 1944 geopperd dat de wolken van neutraal waterstof in de sterrenstelsels een straling zouden moeten uitzenden met een golflengte van 21 cm. Van de Hulst was leerling van professor Jan Hendrik Oort die op grond hiervan serieus met de radiosterrenkunde kon beginnen. In 1956 werd de radiotelescoop van Dwingeloo met een schotel met een diameter van 25 meter in gebruik genomen. Ondermeer kon hiermee de structuur van ons eigen sterrenstelsel worden bepaald en konden de spiraalarmen worden aangetoond. Tevens werd er een tweetal nieuwe sterrenstelsels mee ontdekt die de namen Dwingeloo 1 en Dwingeloo 2 kregen. In 1970 werd de functie overgenomen door de eerst 12 en later 14 schotels van de radiotelescoop van Westerbork en nu wordt er gebouwd aan de nieuwste radiotelescoop LOFAR (Low Frequency Array) verspreid over een zeer groot gebied met centrum tussen Buinen en Exloo. De geschiedenis van de wetenschap is dermate belangrijk dat dit eigenlijk een verplicht vak op de scholen zou moeten zijn.

Op het moment van deze uitzending zitten we midden in de WetenWeek 2007 met als thema “Het Topje van de IJsberg”. In het kader daarvan was er op 17 oktober in Appingedam al een presentatie georganiseerd over een aantal “Poolreizen” naar Antarctica door dr. Richard Bintanja. Ook hier was de wetenschappelijke conclusie dat het stijgende temperatuurverloop van de aarde gedurende de laatste decennia op zijn minst voor een deel veroorzaakt moet zijn door de menselijke activiteit. Op zondag 21 oktober zijn er verder ondermeer in Groningen diverse instellingen die hun deuren voor het publiek geopend houden. Bijvoorbeeld het Sterrenkundig Kapteyn Instituut met de vraag of het klimaat op aarde beïnvloed wordt door de zon en de sterren van de melkweg. Op het Centrum voor Isotopenonderzoek wordt gedemonstreerd hoe het klimaat van het verleden geanalyseerd kan worden met behulp van een isotoop van zuurstof en het Kernfysisch Versneller Instituut probeert een ijsberg van onbekende zaken zichtbaar te maken met behulp van de deeltjesversneller AGOR. De instellingen bevinden zich op het Zernikepark in de wijk Paddepoel te Groningen. Zie verder: www.wetenweek.nl.