---

Astrofysicus Herman Zanstra, inslag in Peru, Poollicht op de Lofoten en de maan bij Aldebaran.

Het verslag komt vandaag uit Heerenveen, waar vandaag een presentatie moet worden gegeven over de astrofysicus Herman Zanstra (1894-1972).Hij is de man die in 1926 een door hem ontwikkelde methode, de “Zanstra-methode”, presenteerde om met behulp van het visuele spectrum van een planetaire nevel de temperatuur te bepalen van de vaak onzichtbare, maar hete centrale ster. De methode is gebaseerd op de toenmalige kennis van het gas (plasma) van de nevel en de atoomtheorie van Niels Bohr (1913) die voor een groot deel een uiting is van de kwantumtheorie. Zanstra werkte zowel in de USA, Canada en Zuid-Afrika, als in Europa en mocht diverse beroemdheden onder zijn collega’s tellen. De laatste jaren van zijn carrière was hij hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam en direkteur van de sterrenwacht aldaar. Als eerbetoon ontving hij de Gold Medal van de Engelse Royal Astronomical Society en een eredoctoraat van de Universiteit van St. Andrews in Schotland. Tevens werden een planetoïde en een krater op de maan naar hem genoemd. Zie: www.kijkeensomhoog.nl , hoofdstukje Thema’s.

De inslag in Peru op 15 september j.l. is hoogstwaarschijnlijk toch veroorzaakt door een meteoriet en niet door een kunstmatige satelliet die deels in de dampkring is verbrand en terug viel op de aarde. Zie: www.kennislink.nl trefwoord Meteorietinslag in Peru. Wel verschenen de afgelopen week berichten als zouden er hoeveelheden arsenicum bij de inslag zijn vrijgekomen die oorspronkelijk in de bodem hebben gezeten. Daardoor zouden eventueel de ziekteverschijnselen kunnen zijn veroorzaakt. Het onderzoek gaat zeker verder en we blijven de luisteraars op de hoogte houden.

In de nacht van 6 op 7 september is op de Lofoten een zeer fraai poollicht waargenomen. Zie: www.spaceweather.com. Hoewel er op de zon sinds 4 september geen enkele vlek te zien is geweest waren er toch enkele gebieden waaruit een versnelde zonnewind tevoorschijn kwam die het aardse magnetische veld kon verstoren en zodanig verzwakken dat extra snelle protonen en elektronen de kans kregen de dampkring binnen te dringen en de mooie lichtverschijnselen teweeg te brengen. Dit gebeurde echter in de ringvormige gebieden rond de magnetische polen, de poollichtovalen genoemd, en niet op de gematigde breedtes op het noordelijk en zuidelijk halfrond. Daar het noordelijke poollichtovaal over de Lofoten loopt kon daar het noorderlicht worden waargenomen over de hele hemel, van horizon tot horizon. Dit was ook te danken aan het feit dat de nachten daar snel weer langer worden.

Begin oktober loopt de maan door het sterrenbeeld Stier, één van de sterrenbeelden van de Dierenriem. Ook de jaarlijkse weg van de zon loopt langs de Dierenriem. Rond 1 oktober is de afnemende maan in de buurt gekomen van de helderste ster van de Stier, Aldebaran. Dit is een goede gelegenheid om deze bekende rode reuzenster eens op te zoeken. Kijk rond middernacht of later. Probeer eens het trefwoord “Sterrenkunde” bij www.google.nl.