---

BLUE MOON, VENUS EN SATURNUS, ZONNEWIJZERS.

Ondanks het feit dat er gedurende de afgelopen week weer twee groepjes met zonnevlekken te zien waren, hebben deze amper invloed gehad op het gedrag van de zonnewind en daardoor ook op het gedrag van het magnetische veld rond de aarde. De coronale gaten die op dinsdag 26 juni de meridiaan van de zon overtrokken zullen dit weekend een verhoogde snelheid in diezelfde zonnewind veroorzaken, maar ook dat zal weinig invloed hebben op het geomagnetisme. Het ruimteweer houdt voorlopig een rustig karakter.

Wel zijn er aan de sterrenhemel een paar bijzondere dingen aan de hand. Ten eerste is het vandaag (30 juni) Volle Maan om 15.49 uur. Het is de tweede keer in deze kalendermaand dat dit gebeurt. Men noemt dit verschijnsel de “Blue Moon”. Het kan gebeuren doordat de periode tussen twee achtereenvolgende volle manen 29,53 dagen bedraagt, waardoor het soms zo uit kan komen dat er twee maal een Volle Maan optreedt in de kalendermaanden die 30 of 31 dagen duren. Dit gebeuren is vrij zeldzaam en zal pas weer optreden in december 2009. De uitdrukking “Een blauwe maandag” heeft dan ook de betekenis van een zeldzaam of kort verschijnsel. Technicus Remko Keizer speelde hierop in door onmiddellijk de song “Blue Moon” ten gehore te brengen.

Verder is er aan de westelijke avondhemel een fraaie samenstand te zien van de planeten Venus en Saturnus. De zeer heldere Venus valt duidelijk op, zeker nadat de zon is ondergegaan. Omdat het bijna niet donker wordt, moet Saturnus echter met een verrekijker worden bekeken. Het tweetal is nog enkele dagen in elkaars nabijheid te zien.

De presentator Jan Wildeman wil nog even doorgaan op het thema van de zonnewijzers, een onderwerp dat uiteraard goed bij de zomer past. Met behulp van een modelletje wordt uitgelegd dat het in principe mogelijk is om op een zonnewijzer de tijd en de datum af te lezen. Het is ook redelijk eenvoudig om een zonnewijzer te maken. Als onderdelen voor het getoonde instrumentje zijn een broodplankje en een halmapionnetje gebruikt. Het tekenen van de wijzerplaat vereist iets meer kennis. Belangrijk is voor iedere zonnewijzer dat er een lijn bestaat die dienst doet als schaduwgever en die tevens exact gericht is naar de Poolster. De vorm van de zonnewijzer daaromheen kan verder behoorlijk vrij worden gekozen. Zo bestaan er zonnewijzers in de vorm van hoepels, bollen, horizontale, verticale en schuine vlakken en vele andere variaties. In Delfzijl bij het Gemeentehuis staat een antieke kubusvormige zonnewijzer. Daar tegenover bij het politiebureau is een modernere hoepelvormige zonnewijzer te vinden, gemaakt door de Delfzijlster Wessels, evenals bij het Van Julsingatehuis. In de Gockingastraat in Appingedam staat een zonnewijzer met vlakke wijzerplaat, waarop de datumlijnen rechte lijnen zijn. Heel vernuftig. Het ontwerp hiervan is van ir. T. de Vries en de uitvoering van drs. E.L.H. Roebroeck te Haren.

Volgende keer meer over de zonnewijzers.